Ostatnio: nigdy

Darmowe galerie dla serwisów aukcyjnych

Pierwsza mapa Śląska Martina Helwiga

Mapa urodzonego w Nysie kartografa

miała służyć, w zamyśle autora, lepszemu poznaniu dziejów Śląska i

sąsiadujących z nim krajów, ułatwiać podróże. Celami dydaktycznymi

tłumaczył Helwig południową orientację mapy. Dzięki takiemu

układowi Dolny Śląsk został przedstawiony na dole mapy, a Górny na

jej górze. Charakterystyczną cechą mapy Helwiga jest brak oznaczenia

granic politycznych, co w okresie późniejszym zdarzało się

sporadycznie. Dzieło Helwiga zostało określone jako „matka

wszystkich innych map Śląska”. Stało się tak za sprawą licznych

wznowień mapy oraz jej przeróbek. Obraz Śląska nakreślony przez

Helwiga wywierał wielki wpływ na mapy tej krainy w zasadzie aż do

połowy XVIII w., kiedy wydany został Atlas Śląska.

Mapa wraz krawędziami miała wymiary 81,6 cm szerokości

i 66,9 cm długości. Na jej bogato dekorowanych obrzeżach umieścił

Helwig 28 herbów księstw śląskich i ich stolic. Swym zasięgiem mapa

obejmowała tereny od Ołomuńca na południu po Frankfurt nad Odrą

na północy oraz od Budziszyna na zachodzie prawie po Kraków na

wschodzie. W odniesieniu do północno-wschodnich terenów Śląska

(na północ od linii Lubsko-Milicz-Głogów) dzieło Helwiga wykazuje

niestety znaczne zniekształcenia dokładności6. Przeróbki helwigowskiego

obrazu Śląska często powtarzały bezkrytycznie błędy pierwowzoru,

co widać szczególnie na przykładzie kuriozalnego podwojenia nazw

Świebodzin i Paradyż.

Osady podzielił Helwig na cztery kategorie: miasta, wsie, zamki

i klasztory. Na terenie obwodu zielonogórskiego (Grünbreger Weichbild)

oznaczył Helwig jedynie dwa miasta: Zieloną Górę (Grünberg) i Otyń

(Wartenberg). Z pobliskich miast śląski kartograf oznaczył m.in.:

Krosno, Sulechów, Świebodzin, Gubin, Nowogród Bobrzański,

Kożuchów, Bytom Odrzański, Sławę. Wał Zielonogórski, podobnie jak

inne wzniesienia, został ukazany za pomocą metody kopczyków. Lasy

północnego Śląska przedstawił Helwig dość schematycznie, bowiem

oznaczenia lasów pełniły w pierwszym okresie rozwoju nowożytnej

kartografii funkcje dekoracyjne. Powszechny był w owym czasie

zwyczaj zaznaczania sygnaturami lasów terytoriów państw

ościennych i obszarów słabo poznanych. Na lewym brzegu Odry nie

odnajdujemy więc żadnych oznaczeń szaty leśnej. Po drugiej stronie

rzeki zaznaczył Helwig pas lasu ciągnący się od Frankfurtu nad Odrą

po Wschowę. NajwaŜniej-sza śląska rzeka – Odra (Oder Flus)

stanowiła oś karty Martina Helwiga. Odcinek rzeki od Bytomia

Odrzańskiego do Frankfurtu nad Odrą został oznaczony zgodnie z

rzeczywistym jej przebiegiem. Inne elementy hydrografii (jeziora,

bagna) nie zostały na mapie uwzględnione.

Wśród kartografów, którzy zamieszczali różne wersje pierwszej

rodzimej mapy Śląska znaleźli się także najbardziej znani renesansowi

twórcy atlasów – Abraham Orteliusz i Gerhard Merkator. Mapa

publikowana od 1570 r. w ramach niezwykle popularnego

orteliuszowskiego atlasu świata Theatrum Orbis Terrarum była

kopiowana i dalej modyfikowana przez różnych wydawców

działających w Zachodniej Europie

Źródło. Przedstawienie kartografii Śląska

Wykop

Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Copyright – 1999-2017 INTERIA.PL , wszystkie prawa zastrzeżone.