Wczoraj opisalem Panstwu krotko dzialanie jednomandatowych

okregow wyborczych w Japonii. Dzisiaj podsylam garsc informacji

na temat innego systemu w stu procentach jednomandatowego, przez

wielu uwazanego za najlepszy system wyborczy na swiecie. Jest to

system australijski.

Australijski System Wyborczy

System wyborow parlamentarnych w Australii jest najbardziej

znanym, praktycznym przykladem systemu wyborczego o nazwie

Jednomandatowy Glos Alternatywny (JGA) (ang. AV- Alternative Vote).

Zostal on wprowadzony w roku 1918 po reformie konstytucyjnej, ktora

polegala na porzuceniu statusu kolonii brytyjskiej i przeksztalceniu

Australii w niepodlegle panstwo. Przed rokiem 1918 w Australii

stosowano znany i popularny w wielu krajach (np. w Wielkiej Brytanii,

USA i Kanadzie) zwyczajny system jednomandatowy o nazwie Pierwszy Na

Mecie (PNM) (ang. FPTP - First Past The Post). Pierwszy rzad

niepodleglej Australii zaproponowal JGA, jako probe usprawnienia

systemu PNM i eliminacji glosowania taktycznego. Glosowanie taktyczne

w systemie PNM wystepuje wtedy, gdy wyborcy popierajacy malo

popularnych kandydatow oddaja glos na innego, mniej lubianego kandydata,

ale silniejszego, takiego, ktory ma rzeczywiste szanse wyboru.

Preferencje wyborcow moga zostac w ten sposob znieksztalcone. System

JGA eliminuje potrzebe glosowania taktycznego.. Wyborcy otrzymuja taka

sama karte wyborcza z nazwiskami kandydatow, jak w systemie zwyklej

wiekszosci, ale zamiast zaznaczenia wybranego kandydata jednym znakiem

(np. X), wyborcy numeruja kandydatow wedlug wlasnych preferencji:

1,2,3, itd. Liczy sie najpierw glosy z numerem 1 i jesli zaden

kandydat nie otrzymuje bezwzglednej wiekszosci (tj. 50%) odrzuca sie

kandydata o najmniejszej liczbie glosow i liczy sie glosy ponownie. Glosy

wyborcow, ktorzy oznaczyli odrzuconego kandydata numerem 1, przechodza

na kandydatow oznaczonych przez nich numerem 2. Procedure te powtarza

sie tak dlugo, az ktorys z kandydatow otrzyma bezwzgledna wiekszosc.

System ten jest troche podobny do stosowanego w niektorych krajach

Pojedynczego Glosu Przechodniego (PGP) (ang. STV - Single Transferable

Vote). Roznica polega na tym, ze system PGP stosuje sie w okregach

wielomandatowych, a system australijski, JGA sluzy do wylonienia jednego

reprezentanta w okregu jednomandatowym.

Istnieje jeszcze pewna interesujaca odmiana systemu JGA o nazwie

Glos Preferencyjny (GP) (ang. PV - preferential vote). W systemie

GP wyborcy daja preferencje jedynie dwom kandydatom, oznaczajac ich

numerami 1 i 2. Jesli nikt nie otrzyma najwiekszej wiekszosci, odrzuca

sie wszystkich kandydatow za wyjatkiem dwoch najsilniejszych i liczenie

przeprowadza sie ponownie tylko raz. System GP podobny jest do glosowania

dwurundowego stosowanego w wyborach parlamentarnych we Francji i do

sposobu wylaniania prezydenta w Polsce. System GP nie eliminuje jednak

glosowania taktycznego.

Jednomandatowy system australijski ma juz za soba dluga, ponad

80-letnia probe czasu. Jest on czesto nazywany najlepszym i jedynym,

rzeczywistym usprawnieniem anglosaskiego systemu zwyklej wiekszosci

Pierwszy Na Mecie.

Systemy JOW - Australijski system wyborczy Tomasz J Kazmierski