PODSTAWA PROGRAMOWA WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO DLA PRZEDSZKOLI, INNYCH FORM EDUKACJI PRZEDSZKOLNEJ I ODDZIAŁÓW PRZEDSZKOLNYCH W SZKOŁACH PODSTAWOWYCH

Podstawa programowa wychowania przedszkolnego opisuje podstawowe założenia procesu

wspomagania rozwoju i edukacji dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym.Zgodnie

z tymi założeniami, placówki wychowania przedszkolnego w równej mierze pełnią funkcje

opiekuńcze,wychowawcze i kształcące – powinny zapewnić dzieciom możliwość wspólnej

zabawy i nauki w warunkach bezpiecznych, przyjaznych i dostosowanych do ich potrzeb rozwojowych.

Celem wychowania przedszkolnego jest:

• wspomaganie dzieci w rozwijaniu uzdolnień oraz kształtowanie czynności intelektualnych

potrzebnych im w codziennych sytuacjach i w dalszej edukacji,

• wychowywanie dzieci tak, Żeby lepiej orientowały się w tym, co dobre i co złe, potrafiły

zgodnie bawić się i uczyć, kulturalnie zwracać się do innych w domu, w przedszkolu,

na ulicy,

• kształtowanie u dzieci odporności emocjonalnej koniecznej do racjonalnego radzenia

sobie w nowych i trudnych sytuacjach, w tym także do łagodniejszego znoszenia stresów

i porażek,

• rozwijanie umiejętności społecznych dzieci, które są niezbędne w poprawnych relacjach

z dziećmi i dorosłymi,

• troska o zdrowie dzieci, ich rozwój fizyczny oraz sprawność ruchową, aby chciały

i mogły uczestniczyć w zabawach i grach sportowych,

• budowanie dziecięcej wiedzy o świecie społecznym, przyrodniczym i technicznym,

a takŜerozwijanie umiejętności prezentowania swoich przemyśleń w sposób zrozumiały

dla innych,

• wprowadzenie dzieci w świat wartości estetycznych i rozwijanie umiejętności wypowiadania

się poprzez muzykę, małe formy teatralne oraz sztuki plastyczne,

• kształtowanie u dzieci poczucia przynależności społecznej: do rodziny, grupy rówieśniczej

i wspólnoty narodowej,

• zapewnienie dzieciom lepszych szans edukacyjnych poprzez wspieranie ich ciekawości,

aktywności i samodzielności, a także kształtowanie tych wiadomości i umiejętności,

które są ważne w szkolnym kształceniu.

Cele te są realizowane,w miarę możliwości,we wszystkich obszarach działalności edukacyjnej

przedszkola.W każdym z obszarów podane są kompetencje, którymi powinny wykazywać

się dzieci pod koniec wychowania przedszkolnego. Ze względu na różne formy wychowania

przedszkolnego,zadbano o precyzyjny opis tych kompetencji. Chodzi o to, aby dzieci

rozpoczynające naukę w szkole, były do niej przygotowane – niezależnie od tego, do jakiego

przedszkola uczęszczały.

Dla osiągnięcia tych celów edukacyjnych należy wspomagać rozwój,wychowywać i kształcić

dzieci w następujących obszarach:

1.Kształtowanie umiejętności społecznych dzieci: porozumiewanie się z dorosłymi i dziećmi,

zgodne funkcjonowanie w zabawie i sytuacjach zadaniowych.

Dziecko kończące przedszkole i rozpoczynające naukę w szkole:

1.1.obdarza uwagą dzieci i dorosłych, aby rozumieć to, co mówią i czego oczekują;

grzecznie zwraca się do innych (nawyk mówienia proszę, przepraszam, dziękuję,

dzień dobry, do widzenia, smacznego itp.)

1.2.przestrzega reguł obowiązujących w społeczności dziecięcej (stara się współdziałać

w zabawach i w sytuacjach zadaniowych, a także szlachetnie rywalizować) oraz

w świecie dorosłych (ustępuje starszym miejsca w autobusie, podaje upuszczony

przedmiot itp.)

1.3.w miarę samodzielnie radzi sobie w sytuacjach życiowych i próbuje przewidywać

skutki swoich zachowań

1.4.wie, że nie należy chełpić się bogactwem i dokuczać dzieciom, które wychowują

się w trudniejszych warunkach, a takŜewyszydzać i szykanować innych

1.5.umie się przedstawić:podaje swoje imię i nazwisko, adres zamieszkania, wymienia

swych bliskich i wie, czym się zajmują itd.

2.Kształtowanie czynności samoobsługowych, nawyków higienicznych i kulturalnych.

Wdrażanie dzieci do utrzymywaniu ładu i porządku.

Dziecko kończące przedszkole i rozpoczynające naukę w szkole:

2.1.umie poprawnie umyć i wytrzeć się, a także myć zęby

2.2.właściwie zachowuje się przy stole podczas posiłków, nakrywa do stołu i sprząta

po sobie

2.3.w przyjęty sposób korzysta z toalety

2.4.samodzielnie ubiera i rozbiera się, dba o osobiste rzeczy i nie naraża ich na zgubienie

i kradzież

2.5.utrzymuje porządek tam, gdzie przebywa: nie śmieci, nie bałagani w domu, na podwórku,

w przedszkolu itd.

3.Wspomaganie rozwoju mowy dzieci.

Dziecko kończące przedszkole i rozpoczynające naukę w szkole:

3.1.zwraca się bezpośrednio do rozmówcy, stara się mówić poprawnie pod względem

artykulacyjnym,gramatycznym, fleksyjnym i składniowym

3.2.mówi płynnie, niezbyt głośno, dostosowując ton głosu do sytuacji

3.3.uważnie słucha, pyta o niezrozumiałe fakty i formułuje dłuższe wypowiedzi o ważnych

sprawach

3.4.w zrozumiały sposób mówi o swoich potrzebach i decyzjach; słucha i stara się zrozumieć

innych,gdy opowiadają o tym,czego pragną i do czego dążą

4.Wspieranie dzieci w rozwijaniu czynności intelektualnych, które stosują w poznawaniu

i rozumieniu siebie i swojego otoczenia.

Dziecko kończące przedszkole i rozpoczynające naukę w szkole:

4.1.przewiduje na miarę swych możliwości,jakie będą skutki czynności manipulacyjnych

na przedmiotach (wnioskowanie o wprowadzanych i obserwowanych zmianach)

4.2.grupuje obiekty w sensowny sposób (klasyfikacja) i formułuje uogólnienia typu:to

do tego pasuje, te obiekty są podobne, a te są inne itp.

4.3.stara się łączyć przyczynę ze skutkiem i próbuje przewidywać,co się może zdarzyć

5.Wychowanie zdrowotne i kształtowanie sprawności ruchowej dzieci.

Dziecko kończące przedszkole i rozpoczynające naukę w szkole:

5.1.dba o swoje zdrowie; zaczyna orientować się w zasadach zdrowego żywienia, np.

nie upiera się przy nadmiernym jedzeniu słodyczy, chipsów

5.2.dostrzega związek pomiędzy chorobą a leczeniem: poddaje się leczeniu, wie, że zastrzyki

są konieczne itp.

5.3.jest sprawne ruchowo według norm dla sześciolatków (lub jest sprawne na swoje

możliwości,jeżeli jest dzieckiem z zaburzeniami ruchowymi)

5.4.jest na tyle zahartowane, aby uczestniczyć w zajęciach, zabawach igrach w ogrodzie,

parku,na boisku

6.Wdrażanie dzieci do dbałości o bezpieczeństwo własne oraz innych.

Dziecko kończące przedszkole i rozpoczynające naukę w szkole:

6.1.wie, jak trzeba zachować się w sytuacji zagrożenia i gdzie można otrzymać pomoc,

umie o nią poprosić

6.2.orientuje się w bezpiecznym poruszaniu się po drogach i korzystaniu ze środków

transportu

6.3.zna zagrożenia płynące ze świata ludzi, roślin oraz zwierząt i unika ich

6.4.wie, że nie można samemu zażywać lekarstw i stosować środków chemicznych

(np. środków czystości) niezgodnie z ich przeznaczeniem

6.5.próbuje samodzielnie i bezpiecznie organizować sobie czas wolny w przedszkolu,

w domu i w ogrodzie; ma rozeznanie, gdzie można się bezpiecznie bawić,a gdzie

nie

7.Wychowanie przez sztukę– dziecko widzem i aktorem.

Dziecko kończące przedszkole i rozpoczynające naukę w szkole:

7.1.wie, jak należy się zachować na uroczystościach, np. na koncercie, festynie, przedstawieniu

w przedszkolu, w teatrze, w kinie, itp.

7.2.odgrywa role w zabawach parateatralnych posługując się mową, mimiką,gestem

i ruchem oraz umie posługiwać się rekwizytami(np. maski i czapki).

8.Wychowanie przez sztukę- muzyka i śpiew, pląsy i taniec.

Dziecko kończące przedszkole i rozpoczynające naukę w szkole:

8.1. śpiewa piosenki z dziecięcego repertuaru oraz łatwe piosenki ludowe

8.2.dostrzega zmiany dynamiki, tempa i wysokości dźwięku utworu muzycznego, wyraża

je pląsając i tańcząc

8.3.tworzy muzykę korzystając z instrumentów perkusyjnych (oraz innych przedmiotów),

a także improwizuje ją ruchem

8.4.w skupieniu słucha muzyki, także poważnej

9.Wychowanie przez sztukę: różne formy plastyczne.

Dziecko kończące przedszkole i rozpoczynające naukę w szkole:

9.1.umie swobodnie wypowiadać się w rożnych technikach plastycznych

9.2.zna sztukę ludową,na miarę swych możliwości(np. swojego regionu): stroje, ob.-

rzędy i tradycje ludowe, przedmioty artystyczne itp.

9.3.przejawia zainteresowanie malarstwem, rzeźbą i architekturą (także architekturą

zieloną i architekturą wnętrz), rozmawia o tym, co ogląda

10.Wspomaganie rozwoju umysłowego dzieci poprzez zabawy konstrukcyjne, budzenie

zainteresowań technicznych.

Dziecko kończące przedszkole i rozpoczynające naukę w szkole:

10.1.wznosi konstrukcje z klocków i tworzy kompozycje z różnorodnych materiałów

(np.przyrodniczych), ma poczucie sprawstwa Potrafię to zrobić i odczuwa radość

z wykonanej pracy

10.2.używasensownie prostych narzędzi podczas majsterkowania

10.3.interesuje się urządzeniami technicznymi (np. w gospodarstwie domowym), próbuje

rozumieć,jak one działają i zachowuje ostrożność przy korzystaniu z nich

-

11.Pomaganie dzieciom w rozumieniu istoty zjawisk atmosferycznych i w unikaniu zagrożeń.

Dziecko kończące przedszkole i rozpoczynające naukę w szkole:

11.1.rozpoznaje i nazywa zjawiska atmosferyczne charakterystyczne dla pór roku;podejmuje

rozsądne decyzje, aby nie narażać się na niebezpieczeństwo,np. nie stoi

poddrzewem w czasie burzy, nie zdejmuje czapki w mroźną pogodę

11.2.wie, o czym mówi osoba zapowiadająca pogodę w radiu i w telewizji, np. będzie

padał deszcz, śnieg, wiał wiatr; stosuje się do podawanych informacji na miarę

swych możliwości

12.Wychowanie dla poszanowania roślin i zwierząt.

Dziecko kończące przedszkole i rozpoczynające naukę w szkole:

12.1.wymienia rośliny i zwierzęta żyjące w różnych środowiskach przyrodniczych, np.

na polu, na łące, w lesie

12.2.wie, jakie warunki są potrzebne do rozwoju zwierząt (przestrzeń życiowa, bezpieczeństwo,

pokarm itp.) i wzrostu roślin (światło, temperatura, wilgotność itp.)

12.3.potrafi wymienić zmiany zachodzące w życiu roślin i zwierząt w kolejnych porach

roku;wie, w jaki sposób człowiek może im pomóc i je chronić

13.Wspomaganie rozwoju intelektualnego dzieci wraz z edukacją matematyczną.

Dziecko kończące przedszkole i rozpoczynające naukę w szkole:

13.1.liczy obiekty i rozróżnia błędne liczenie od poprawnego

13.2.wyznacza wynik dodawania i odejmowania pomagając sobie liczeniem na palcach

lub na innych zbiorach zastępczych

13.3.ustala równoliczność dwóch zbiorów, a także posługuje się liczebnikami porządkowymi

13.4.różnicuje stronę lewą i prawą,określa kierunki i ustala położenie obiektów w stosunku

do własnej osoby, a także w odniesieniu do innych obiektów

13.5.wie na czym polega pomiar długości i zna proste sposoby mierzenia: krokami, stopa

za stopą itp.

13.6.zna stałe następstwo dni i nocy, pór roku, dni tygodnia, miesięcy w roku

14.Kształtowanie gotowości do nauki czytania i pisania.

Dziecko kończące przedszkole i rozpoczynające naukę w szkole:

14.1.potrafi określić kierunki oraz miejsca na kartce papieru, rozumie sens poleceń typu:

narysuj kółeczko w lewym górnym rogu kartki, Rysuj szlaczek, zaczynając od lewej

strony kartki

14.2.potrafi uważnie patrzeć(organizuje pole spostrzeżeniowe), aby rozpoznać i zapamiętać

to,co jest przedstawione na obrazkach

14.3.ma sprawność rąk oraz współpracę ręki i oka, która jest potrzebna do rysowania,

wycinania itp.

14.4.interesuje się czytaniem i pisaniem oraz jest dobrze przygotowane do nauki czytania

i pisania

14.5.słucha opowiadań, baśni itp. i rozmawia o nich;interesuje się książkami

14.6.układa krótkie zdania, dzieli je na wyrazy, wyrazy na sylaby oraz wyodrębnia głoski

w słowach o prostej budowie fonetycznej

14.7.rozumie sens informacji podanych w formie uproszczonych rysunków oraz innych

symboli,a także odczytuje krótkie podpisy pod obrazkami, napisy na szyldach itp.

15.Wychowanie rodzinne, obywatelskie i patriotyczne.

Dziecko kończące przedszkole i rozpoczynające naukę w szkole:

15.1.wymienia imiona i nazwiska bliskich, wie gdzie pracują, czym się zajmują

15.2.zna nazwę miejscowości,w której mieszka, zna ważniejsze instytucje i orientuje

się w rolach społecznych pełnionych przez ważne osoby, np. policjant, strażak

15.3.wie, jakiej jest narodowości, że mieszka w Polsce, a stolicą Polski jest Warszawa

15.4.nazywa godło i flagę państwową,zna hymn polski i wie, że Polska należy do Unii

Europejskiej

15.5.wie, że są osoby innych narodowości, różniące się np. wyglądem,a mimo to

wszyscy mają te same prawa i mają zgodnie żyć na świecie

Uwagi o realizacji

W trosce o prawidłowy rozwój psychoruchowy oraz przebieg wychowania i kształcenia starszych

przedszkolaków(cztero- i pięciolatki) zaleca się następujące proporcje organizowania

dziecięcego czasu w przedszkolu, w rozliczeniu tygodniowym:

_ co najmniej jedną piątą pobytu dziecka w przedszkolu trzeba przeznaczyć na zabawę

dowolną.W tym czasie dzieci bawią się, w co chcą i jak chcą, przy niewielkim udziale

nauczyciela przedszkola

_ co najmniej jedną piątą czasu przedszkolnego dzieci spędzają w ogrodzie, na boisku,

w parku itp. Organizowane mają być tam zajęcia sportowe, gry i zabawy ruchowe,

obserwacje przyrodnicze, prace gospodarcze, porządkowe i ogrodnicze itd.

_ najwyżej jedną piątą czasu pobytu dziecka w przedszkolu zajmują różnego typu zajęcia

dydaktyczne,realizowane według obranego programu wychowania przedszkolnego

_ nauczyciel może dowolnie zagospodarować pozostały czas – dwie piąte pobytu dziecka

w przedszkolu. W tej puli czasu mieszczą się jednak czynności opiekuńcze, samoobsługowe,

organizacyjne i inne

_ odnośnie młodszych przedszkolaków zaleca się, aby co najmniej jedną czwartą czasu

dzieci spędzały bawiąc się w ogrodzie, w parku, na łące itp.

Jeżeli dzieci przebywają w przedszkolu dłużej (lub krócej) ni 5 godzin, należy proporcjonalnie

określać czas przeznaczony na organizację dziecięcych aktywności.Zalecenie

przestrzegania podanych proporcji wynika z obserwowanej tendencji do ograniczania dzieciom

czasu zabawy na rzecz różnego typu zajęć dydaktycznych niemieszczących się w podstawie

programowej.Obserwuje się też narastającą niechęć do organizowania dzieciom zajęć

i zabaw ruchowych w ogrodzie, boisku itd. Ograniczanie dzieciom czasu przeznaczonego na

zabawę i nieprzywiązywanie należytej uwagi do rozwoju fizycznego jest szkodliwe dla ich

rozwoju umysłowego i zdrowia. Dlatego należy bezwzględnie przestrzegać podanych

proporcji gospodarowania dziecięcym czasem.

W wychowaniu przedszkolnym nie stosuje się szkolnych metod i środków dydaktycznych,

np.zeszytów ćwiczeń dla dzieci. Nie dotyczy to książeczek do czytania, wycinanek i składanek

papierowych.Ze względu na potrzebę kształtowania gotowości do nauki pisania, pięciolatki

rozwijają umiejętności graficzne korzystając także z papierowych środków dydaktycznych

(np.kart pracy), nie dłużej jednak niż 10 minut dziennie.

Dzieci z zaburzeniami rozwoju mowy muszą być objęte opieką logopedyczną w przedszkolu.

Należy zadbać o to,aby rodziców tych dzieci włączyć w proces korygowania rozwoju

mowy.

Treści edukacji zdrowotnej występują w wielu obszarach wychowania przedszkolnego. Ze

względu na dobro dzieci, trzeba zadbać o kształtowanie ich świadomości zdrowotnej oraz

nawyków dbania o własne zdrowie w codziennych sytuacjach w przedszkolu oraz współpracując

w tym zakresie z rodzicami.

W trosce o jednolite oddziaływanie wychowawcze, nauczyciele przedszkola:

_ systematycznie informują rodziców o zadaniach wychowawczych i kształcących realizowanych

w przedszkolu. Zapoznają rodziców z Podstawą programową wychowania

przedszkolnego i włączają ich do kształtowania u dziecka tych wiadomości i umiejętności,

które są tam zalecane

_ informują rodziców o sukcesach i kłopotach ich dzieci, a także włączają ich do wspierania

osiągnięć rozwojowych dzieci i łagodzenia trudności,na jakie natrafiają

_ zachęcają rodziców do współdecydowania w sprawach przedszkola, na przykład

wspólnie organizują wydarzenia,w których biorą udział dzieci.

W celu właściwego przygotowania dzieci do szkoły, nauczyciele wychowania przedszkolnego

zobowiązani są do znajomości Podstawy programowej kształcenia ogólnego w zakresie

I etapu edukacyjnego, a zwłaszcza klasy pierwszej.