Ostatnio: nigdy

Darmowe galerie dla serwisów aukcyjnych
bibliotekarze5




O RÓŻNYCH RODZAJACH SREBRZENIA

źródło: http://www.scribd.com/doc/103493367/40/O-ROśNYCH-RODZAJACH-SREBRZENIA


Nie wiem, czy jesteś zamiłowanym radioamatorem, elektrotechnikiem, może zresztą zajmujesz się modelarstwem, a może interesuje Cię zdobnictwo. Jedno jest pewne, że we wszystkich tych przypadkach i jeszcze wielu innych tu niewymienionych, bardzo przydatna jest umiejętność srebrzenia. Srebro zapewnia zawsze dobry styk elektryczny, jest bardzo odporne na korozję, a poza tym powłoki srebrne są niezmiernie dekoracyjne, nadają pokrytemu przedmiotowi ładny i trwały wygląd.W technice srebrzenie jest bardzo szeroko stosowane. Proces ten na skalę przemysłową jest przeprowadzany galwanotechnicznie, to znaczy metodą elektrolizy.

Za chwilę podam Ci przepisy na dwa rodzaje srebrzenia bezprądowego oraz galwanicznego. Srebrzenie bezprądowe pozwala na uzyskanie powłok jedynie bardzo cienkich, ale jest za to łatwe do przeprowadzenia. Srebrzenie takie polega na wypieraniu srebra z roztworów przez miedź. Srebrzenie galwaniczne, dzięki któremu otrzymuje się powłoki solidne i grube, sprawi Ci pewne kłopoty, bowiem ze składu kąpieli musisz przecież wyeliminować cyjanki. W celu przeprowadzenia każdego z dwóch podanych sposobów srebrzenia trzeba uprzednio przygotować odpowiednie roztwory związków srebra.

Lapis i stare monety

Martwisz się już pewnie, skąd zdobyć srebro lub jego związki? Zapewniam Cię, że tym razem da się to załatwić łatwiej niż myślisz. W każdej aptece, a nawet drogerii, można nabyć tzw. lapis. Jest to mała, twarda i biała pałeczka używana przy różnych chorobach skóry, a również i oczu. Głównym składnikiem lapisu jest azotan srebrowy AgNO3, zwany dawniej piekielnym kamieniem. Często lapis sprzedawany w aptekach zawiera parę procent chlorku srebrowego AgCl. Domieszka ta do Twoich celów nie tylko, że nie jest szkodliwa, lecz nawet pożądana.

Drugim z kolei źródłem związków srebra mogą być stare monety lub jakiekolwiek inne, nieużywane już przedmioty srebrne. Tu już czeka Cię nieco więcej pracy. Zarówno, bowiem monety, jak i wszelkie inne wyroby srebrne są produkowane zawsze nie z czystego srebra, (ponieważ jest za miękkie), lecz ze stopów zawierających zwykle miedź i nikiel. Tak się jednak pomyślnie układa, że srebro dzięki swym specyficznym własnościom chemicznym, które zaraz poznasz, daje się bardzo łatwo oddzielić od innych metali wchodzących w skład stopu. Obetnij lub odłam szczypcami maleńki kawałeczek monety srebrnej lub jakiegoś zniszczonego wyrobu srebrnego. Kawałeczek ten wrzuć do probówki napełnionej do jednej trzeciej 10-procentowym kwasem azotowym HNO3. Probówkę wstaw do zlewki z gorącą wodą , a już po chwili kawałeczek stopu rozpuści się całkowicie. Powiedzmy, że stop zawierał srebro z dodatkiem miedzi, cynku i nawet niklu. Wszystkie te metale rozpuszczają się świetnie w kwasie azotowym, tworząc odpowiednie sole - azotany. A więc w probówce masz teraz mieszaninę roztworów następujących soli:azotanu srebrowego - AgNO3,azotanu miedziowego - Cu(NO3)2, azotanu cynkowego - Zn(NO3)2, azotanu niklowego - Ni(NO3)2. W drugiej probówce w małej ilości wody rozpuść parę kryształków soli kuchennej NaCl i wlej do roztworu azotanów. Natychmiast po dodaniu pierwszych kropli zacznie się strącać i opadać na dno probówki biały, serowaty osad. Jest to nierozpuszczalny w wodzie chlorek srebrowy AgCl, który powstaje w wyniku reakcji

AgNO3+ NaCl→NaNO3+ AgCl

Natomiast żaden z pozostałych azotanów, a więc cynku, miedzi czy niklu, w tej reakcji z solą kuchenną nie tworzy osadów gdyż chlorki tych metali są równie dobrze rozpuszczalne w wodzie jak azotany. Jedynie chlorek srebrowy jako nierozpuszczalny w wodzie wytrą ca się w postaci białego osadu i opada na dno. Rozumiesz Już teraz, jak dzięki tej specyficznej reakcji srebra można szybko i łatwo oddzielić ten metal od innych metali towarzyszących mu w stopie. Jeśli więc chcesz otrzymać sól srebra potrzebną do srebrzenia, monetę lub przedmiot srebrny połam na małe kawałeczki i rozpuść w 10-procentowym kwasie azotowym. Rozpuszczaniu się stopu w kwasie azotowym towarzyszy wydzielanie się gryzących i szkodliwych dla zdrowia brunatnych par (są to tlenki azotu). Dlatego też rozpuszczanie stopu wykonaj np. na palenisku w piecu lub też na wolnej przestrzeni, na balkonie lub wprost na dworze. Do roztworu azotanów dodaj sól kuchenną rozpuszczoną w wodzie. Sól dodawaj powoli, małymi porcjami i całość stale mieszaj. Następnie pozwól osadowi opaść na dno i sprawdź, czy dodawanie soli powoduje jeszcze wytrącanie białego osadu. Jeśli biały osad już się nie wytrą ca, oznacza to, że całe zawarte w roztworze srebro spoczywa już na dnie naczynia w postaci białego chlorku srebrowego. Gdy osad całkowicie opadnie, zlej znad niego ostrożnie klarowną ciecz, dolej czystej wody i całość dokładnie zamieszaj. Poczekaj, aż osad opadnie, złej klarowną ciecz i znowu do naczynia dolej czystej wody. W ten sposób przemyj osad, conajmniej 8 razy. Przemytego chlorku srebrowego nie odsączaj, lecz razem z małą ilością wody przelej do słoiczka z ciemnego szkła, a jeśli takiego nie masz, to do słoiczka zwykłego, lecz szczelnie owiniętego grubym papierem. Czy rozumiesz, po co są te dodatkowe wymagania? Po to, aby uchronić chlorek srebrowy przed działaniem promieni świetlnych. Związek ten, jak wiesz, pod wpływem światła rozkłada się i ciemnieje. Nie ma w tym nic nowego, to właśnie chlorek srebrowy stanowi główny składnik światłoczułych papierów fotograficznych (do tzw. odbitek stykowych). Dlatego też radzę Ci proces strącania i przemywania chlorku srebrowego prowadzićw przyciemnionym pokoju. Jeżeli natomiast posiadasz lapis AgNO3, to pokrusz pałeczkę na małe kawałeczki i rozpuś je w 0,5l wody. Do roztworu tego dolej trochę roztworu soli, a znów strąci się chlorek srebrowy. Osad ten przemyj zupełnie tak samo, jak poprzednio, i wlej z częścią wody dosłoiczka. Z odczynników koniecznych do przeprowadzenia srebrzenia potrzebny Ci jeszcze będzie związek o nazwie kwaśny winian potasowy, zwany popularnie kamieniem winnym. Związek ten również można nabyć bez trudu w aptece, zwłaszcza, że potrzeba go bardzo mało, zaledwie 10 -15g.

Na początek bez prądu

Srebrzenie bezprądowe możesz przeprowadzić dwiema metodami - przez gotowanie lub przez pocieranie. O wyborze odpowiedniej metody decyduje przede wszystkim wielkość srebrzonego przedmiotu oraz jego kształt. Jeżeli przedmiot jest duży (np. tacka lub świecznik), to, aby go posrebrzyć drogą gotowania musiałbyś sporządzić ładne parę litrów roztworu. Takie, więc przedmioty najlepiej będzie srebrzyć, pocierają c je szmatką z odpowiednią pastą. Sposób ten jest jednak niedogodny, gdy przedmiot ma bardzo skomplikowany kształt (np. broszka czy rzeźba). Wówczas o wiele prościej jest gotować go w odpowiednim roztworze. Niezależnie od wielkości i kształtu przedmiotu srebrzyć. Bezpośrednio można tylko miedzi jej stopy. Inne zaś metale, jak stal czy cynk, trzeba koniecznie uprzednio solidnie pomiedziować Nie zapominaj również, że przy srebrzeniu bezprądowym obowiązują te same zasady przygotowania powierzchni, co przy wszystkich procesach galwanicznego pokrywania. A więc polerowanie, odtłuszczanie i trawienie.

Srebrzenie przez pocieranie

W przyciemnionym pokoju odsącz część przygotowanego chlorku srebrowego. Gdy woda przestanie już kapać z nóżki lejka, odważ i przełóż do małego moździerzyka porcelanowego 10g wilgotnego jeszcze chlorku srebrowego. Z kolei odważ 8g czystej, białej soli kuchennej oraz 8g kwaśnego winianu potasowego. Odważone porcje tych związków wsyp do moździerzyka i wałeczkiem porcelanowym całość starannie i dokładnie utrzyj, aby powstała jednorodna papka. Papki tej nie wolno mieszać ani rozcierać Żadnym przedmiotem metalowym. Posługiwać się możesz tylko drewnem, szkłem, porcelaną lub tworzywami sztucznymi. Mieszaninę taką można całymi miesiącami przechowywać, ale koniecznie szczelnie zamkniętą w słoiczku z ciemnego szkła. Bezpośrednio przed srebrzeniem do tej papki dodaj tyle wody, aby po roztarciu stała się ona rzadka i łatwa do nakładania. Papkę tę nakładaj na skrawek irchy lub flaneli i pocieraj miejsce obok miejsca przedmiot przeznaczony do srebrzenia. Pod wpływem pocierania przedmiot natychmiast pokrywa się mleczną warstewką -metalicznego srebra. W ten sposób można bardzo dogodnie naprawić duże przedmioty srebrzone (np. tace, świeczniki, lampy), na których wskutek uszkodzeń lub długotrwałego używania w niektórych miejscach została zdarta dawna powłoka srebra. Po skończonym procesie srebrzenia cały przedmiot dokładnie opłucz wodą, wysusz w trocinach i wypoleruj do połysku suchą flanelką.Aha, jeszcze jedno. Gdybyś nie mógł nigdzie zdobyć kwaśnego winianu potasowego, można wykonać jeszcze inną pastę do srebrzenia. Do 6 ml stężonego wodorotlenku amonowego NH4OH dosyp 6g azotanu srebrowego,AgNO3, 10g tiosiarczanu sodowego Na2S2O3•5H2O i jeszcze 10g drobno utartej kredy. Całość dokładnie wymieszaj i przed srebrzeniem dodaj tyle destylowanej wody, aby powstała jednorodna papka. Papkę tę nakładaj na tampon waty i nacieraj srebrzony przedmiot.

Srebrzenie przez gotowanie

Ponieważ będzie to najprawdziwsze gotowanie, musisz koniecznie postarać się o odpowiednie naczynie. Z naczyń kuchennych możesz do tego celu użyć tylko garnuszka czy kubeczka emaliowanego. Ponadto srebrzenie przez gotowanie da się przeprowadzić w zlewce szklanej bądź porcelanowej. Podobnie jak poprzednio, w przyciemnionym pokoju odsącz trochę chlorku srebrowego, a następnie odważ go 3g. Osad ten przełóż do naczynia i zalej 125ml wody. Z kolei odważ i wsyp do tego naczynia 6g czystej, białej soli kuchennej oraz 6g kwaśnego winianu potasowego. Całość wymieszaj dokładnie pręcikiem szklanym lub drewienkiem, postaw na kuchence elektrycznej i ogrzej, mieszając aż do wrzenia. W tym roztworze zanurz uprzednio przygotowane przedmioty do srebrzenia. Proces srebrzenia trwa 20 minut i przez cały ten czas musisz roztwór stale mieszać i utrzymywać go w temperaturze bliskiej wrzenia. Ten sposób srebrzenia polecam Ci zwłaszcza do pokrywania styków elektrycznych, drucików miedzianych, broszek, odznak, rzeźbionych ramek, brązowych medali i posążków. Po skończonym srebrzeniu przedmiot jak zawsze opłucz starannie wodą, wysusz w trocinach i jeśli Ci zależy na połysku, to przepoleruj go suchą, czystą flanelką. Specjalnie mówię, :”jeśli Ci zależy", bowiem przedmioty srebrzone tą metodą mają piękne, matowo mleczne powierzchnie. Takie właśnie powierzchnie są znacznie odpowiedniejsze dla broszek, odznak, łańcuszków lub ramek niż wypolerowane i błyszczące. Po ostudzeniu roztwór do srebrzenia przelej do butelki ze szkła ciemnego lub zwykłej, ale owiniętej szczelnie grubym, czarnym papierem. Roztwór ten po dodaniu 1g chlorku srebrowego będziesz mógł ponownie użyć do srebrzenia.

A teraz z prądem

Przyznam Ci się szczerze, że sporo trudu kosztowało mnie dobranie takiej receptury składu kąpieli do srebrzenia, która byłaby realna do wykonania w Twoich warunkach, bowiem jak w większości procesów galwanicznych, tak też i przy srebrzeniu, królują tu kąpiele zawierające cyjanki. Ponadto nie da się zaprzeczyć, że jakość powłok srebrowych, nakładanych z kąpieli zawierających cyjanki jest znacznie wyższa niż jakość powłok, które Ty będziesz mógł otrzymać. Uprzedziłem Cię lojalnie. Ale wydaje mi się, że przecież lepszy rydz niż nic, prawda? Do sporządzenia kąpieli potrzebne Ci będą dwie substancje chlorek srebrowy AgCl i jodek potasowy KJ. Z czego i jak otrzymać chlorek srebrowy, powtarzać już nie będę, bo zapewne dobrze zapamiętałeś tę metodę. Przypomnę tylko, że chlorek srebrowy musi być dokładnie przemyty wodą i nie może być rozłożony (sczerniały) pod wpływem działania światła. Natomiast drugi związek, jodek potasowy, jest to biały, krystaliczny proszek, doskonale rozpuszczalny w wodzie; bez trudności można go nabyć w aptece. W 100ml wody rozpuść więc 35g jodku potasowego KJ, a następnie do tego roztworu umieszczonego w zlewce dodaj około 4,5g chlorku srebrowego AgCl Osad chlorku srebrowego rozpuści się po parominutowym mieszaniu. Uwaga: czynność rozpuszczania chlorku srebrowego w roztworze jodku potasowego musisz wykonać w przyciemnionym pokoju. Po rozpuszczeniu się chlorku srebrowego kąpiel jest już gotowa do użycia. Niestety kąpiel ta powinna pracować w temperaturze 25 - 30°C, więc nieco wyższej od pokojowej, czyli musisz zainstalować jakąś małą grzałkę szklaną np. z akwarium. Przy srebrzeniu gęstość prądu powinna wynosić od 0,1 do 0,2 A/dm2pokrywanejpowierzchni.- A co z anodami? -zapewne zapytasz. Co tu dużo ukrywać, z anodami jest źle, to znaczy będziesz miał sporo kłopotu z ich zdobyciem. Oczywiście ideałom są anody wykonane z czystej blachy srebrnej. Ponieważ ideały są w życiu trudne do urzeczywistnienia, trzeba się zadowolić kawałkiem starego wyrobu srebrnego lub monetą. Ostatni wreszcie sposób wyjścia polega na zastosowaniu a od nierozpuszczalnych, a więc np. węglowych lub wykonanych z nierdzewnej blachy stalowej.- Przecież zawieszenie kawałka wyrobu srebrnego jako anody zanieczyści kąpiel -zaprotestujesz. I owszem, masz rację, właśnie dlatego mówiłem o wyjściu dalekim od ideału. Przy rozpuszczaniu się przedmiotów srebrnych przejdzie do roztworu pewna ilość miedzi i niklu, lecz metale te można usunąć podczas regeneracji kąpieli. Pozornie wydawałoby się więc, że najlepszym wyjściem jest zastosowanie anod nierozpuszczalnych. Nie zapominaj jednak, że w takim przypadku w miarę pokrywania ubywa srebra z roztworu. Ilości te są trudne do skontrolowania bez analizy chemicznej. Gdy jednak zawartość srebra zmaleje poniżej pewnej ilości następują poważne zaburzenia i proces nakładania po prostu ustaje. Dlatego, jeżeli zastosujesz anody nierozpuszczalne, to podczas pracy musisz kąpiel wzbogacać w srebro przez dodawanie małych porcji chlorku srebrowego AgCl Na zakończenie pragnę Ci jeszcze przypomnieć, że srebrzyć można tylko miedź i jej stopy, a więc mosiądz czy brąz. Jeżeli pragnąłbyś posrebrzyć np. broszkę wykonaną ze stali, musisz ją uprzednio pomiedziować.

Przed zawieszeniem przedmiotu do srebrzenia w kąpieli obowiązują te same, znane Ci już czynności przygotowawcze, jak szlifowanie, polerowanie, odtłuszczanie i trawienie, Przedmiot pokryty srebrem opłucz dokładnie wodą. Wygląd przedmiotu posrebrzonego będzie dla Ciebie zaskoczeniem. Bowiem galwanicznie nałożone powłoki srebra były mlecznomatowe, a nakładane z Twojego typu kąpieli, odznaczają się lekko żółtawym odcieniem, chociaż są również mlecznomatowe. Nie wiem czy wszystkim, ale mnie osobiście właśnie takie matowomleczne powłoki bardziej się podobają. Jeżeli jednak pragniesz nadać im połysk, to trzyj powierzchnię powłoki srebra filcem, na który nałóż cienką warstwę pasty do zębów. Po skończonej pracy przelej kąpiel do butelki ze szklą ciemnego lub owiniętej (tylko naprawdę szczelnie) czarnym papierem, zakorkuj butelkę starannie i schowaj w zaciemnionym miejscu. l to już jest wszystko, co chciałem Ci powiedzieć na temat srebrzenia.



bibliotekarze5
Wykop

Korzystanie z serwisu oznacza akceptację Regulaminu. Copyright – 1999-2017 INTERIA.PL , wszystkie prawa zastrzeżone.